RSS

ผลงานที่สำคัญ

02 ก.พ.

สมุหเทศาภิบาลผู้ทรงคุณต่อชาวกรุงเก่า 

        ความสามารถในด้านการปกครองของพระยาโบราณราชธานินทร์ เป็นที่ทราบกันดีในบรรดาข้าราชการในมณฑลกรุงเก่า เพราะท่านได้รับการถ่ายทอดเรียนรู้งานต่างๆ จากสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอกรมหมื่นมรุพงศ์สิริพัฒน์  สมุหเทศาภิบาลมณฑลกรุงเก่าพระองค์เเรก เเม่เมื่อภายหลังเมื่อพระองค์ย้ายไปยังมณฑลอื่นเเล้ว พระยาโบราณฯ ก็ยังคงดูเเลเเละจัดการงานในราชการในมณฑลกรุงเก่าเป็นอย่างดี เเม้สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพยังเคยตรัสไว้ว่า

    “มณฑลอื่นทำได้อย่างไร พระยาโบราณฯ ก็ทำได้อย่างนั้น บางเรื่องก็ดีกว่ามณฑลอื่น” 

         นอกจากนี้พระยาโบราณฯ ยังได้สร้างคุณประโยชน์ต่อมณฑลกรุงเก่าไว้อย่างมาก ทั้งงานสืบเนื่องจากอดีตสมุหเทศาภิบาล เเละงานที่ท่านได้ริเริ่มสร้างขึ้น ดังนี้

ด้านการก่อสร้างเเละพัฒนากรุงเก่า

          ได้มีการปรับปรุง เเละสร้างตลาดใหม่บริเวณหัวรอ เมื่อพ.ศ. ๒๔๕๘ โดยถมดินทำสะพานข้ามคลองเมือง พร้อมทั้งปลูกห้องเเถวสองชั้น หลังคามุงสังกะสีเทพื้นคอนกรีต จำนวน ๒๒๖ ห้อง ถนนทุกสายทำท่อระบายน้ำ มีโรงภาพยนตร์ เเละตลาดเเผงลอย

ด้านการคมนาคม

        สร้างถนนรอบเกาะเมือง ซึ่งเป็นงานที่ดำเนินการเมื่อครั้งสมุหเทศาภิบาลพระองค์เเรก เเต่ยังไม่สำเร็จลุล่วง พระยาโบราณฯเมื่อครั้งทรงเป็นหลวงอนุรักษ์ภูเบศร์ ได้ดำเนินการต่อจนเเล้วเสร็จ พร้อมทั้งเชิญชวนให้บรรดาข้าราชการ พ่อค้า ประชาชน พร้อมใจกันบริจาคเงินเพื่อก่อสร้างสะพานต่างๆ เช่น สะพานคลองประตูไชย คลองฉะไรน้อย  คลองประตูจีน โครงสร้างสะพานเป็นไม้สักกว้างประมาณ ๓-๕.๘ เมตร ยาว ๑๐-๑๐.๗๕ เมตร กลางสะพานเป็นศาลามุงสังกะสี มีม้ายาวนั่งเป็นที่พักผ่อน

ด้านสาธารณสุข

         ในปีพ.ศ. ๒๔๕๕ พระยาโบราณฯ ได้ร่วมกับบรรดาข้าราชการ ประชาชน พร้อมใจกันกันบริจาคเงินเพื่อสร้างโรงพยาบาลที่บ้านหอรัตนชัย ริมเเม่น้ำป่าสัก ขนานนามว่า “โรงพยาลาลปัจมาธิราชอุทิศ” ซึ่งเป็นโรงพยาบาลเเห่งเเรกของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ปัจจุบันคือ ศูนย์สาธารณสุขจังหวัด

ด้านพุทธศาสนา

         พระยาโบราณฯ ได้ส่งเสริมพระพุทธศาสนาอย่างเป็นรูปธรรมดังนี้คืิือ จากการสำรวจพบว่ามีวัดร้างอยู่มากถึง ๕๔๓ วัด เป็นเหตุให้ผู้คนไปใช้ประโยชน์บุกรุกโดยพลการ ท่านจึงได้เข้าไปจัดระเบียบ เเละจัดเก็บค่าธรรมเนียม โดยนำเงินนั้นมาสบทบกับเงินหลวงประเภทหนึ่งเรียกว่า เงินกัลปนา (คือ เงินที่พระเจ้าเเผ่นดินได้ทรงอุทิศพระราชทานไว้สำหรับบูรณะวัด) ทั้งยังได้จัดเก็บค่าเช่าจากผู้ที่มีจอดเรือ จอดเเพตามหน้าวัด เเละถวายเงินเหล่านั้นเพื่อใช้ในกิจการต่างๆ ของวัด เเละยังได้ปฏิสังขรณ์วัดสำคัญต่างๆ ได้เเก่ วัดพุทไธศวรรย์ วัดพนัญเชิง วัดมณฑป เเละวัดศรีอโยธยา เป็นต้น เเละยังได้รับเป็นมัคทายกวัดสุวรรณดาราราม เเละวัดพุทไธศวรรย์อีกด้วย

การปกครองท้องถิ่น

         ในปีพ.ศ. ๒๔๕๙ พระยาโบราณฯ ได้จัดตั้งสุขาภิบาลกรุงเก่า เเละรับผิดชอบ ๕ ตำบล คือ หัวรอ หอรัตนไชย ท่าวาสุกรี สวนพลู กระมัง เพื่อดูเเลด้านความเป็นระเบียบเรียบร้อยของชุมชน

         การบูรณะเเละอนุรักษ์เกาะเมืองนั้นพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชประสงค์ที่จะอนุรักษ์เมืองเก่าไว้ จึงโปรดเกล้าฯ ให้พระยาโบราณฯ ดูเเลรักษาเมืองกรุงเก่า โดยห้ามมิให้ผู้ใดถือสิทธิ์ปกครองที่ดินภายในพระราชวังโบราณ เพื่อสงวนไว้ให้คนรุ่นหลังต่อไป

        พระยาโบราณฯ ได้ศึกษาพื้นที่กรุงเก่าเเทบจะทุกหัวระเเหง เเละเกือบตลอดชีวิตของการรับราชการในมณฑลกรุงเก่าของท่าน ท่านได้พยายามอนุรักษ์เเละรักษาโบราณสถานต่างๆ ไว้ หลายเเห่ง ดังเช่น กรณีที่ได้มีการพิจารณาเรื่องตลิ่งวัดพนัญเชิงที่ถูกกัดเซาะ เเละท่านได้เขียนเสนอเเนวทางเเก้ไข โดยขอพระราชทานพระราชานุญาต ต่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว ความว่า

“ตลิ่งวัดพนัญเชิง ตั้งเเต่ประมาณ ๑๐ ปีมานี้ ถูกน้ำกัดเซาะเข้าไปคราวละ ๒ วา ขั้นเเรกข้าพระพุทธเจ้าได้ลงรอกันสายน้ำไปอยู่ได้ราว ๒ ปีก็พัง ถึงปีนี้ (พ.ศ. ๒๔๖๐) ตลิ่งก็พังเข้าไปประมาณ ๒ วาเศษ ยังอีก ๑๙ วา ก็จะถึงผนังพระวิหาร ข้าพเจ้าได้บอกเข้าไปยังกระทรวงธรรมการ ได้ขาให้นายช่างกรมทดน้ำมาช่วย ข้าพระพุทธเจ้าเห็นด้วยเกล้าว่า ทางที่จะเเก้มี ๒ ทางคือ ทางหนึ่งคือขุดปากคลองสวนพลู ให้กว้างเเละลึก ชักสายน้ำให้เเบ่งลงทางคลองข้างเหนือวัด บางทีอาจจะทำให้น้ำตอนหน้าวัดอ่อนลงได้บ้าง อีกทางหนึ่งคือหาเรือใหญ่ๆ ที่ชำรุดใช้ไม่ได้มาจมที่ตลิ่ง คิดด้วยเกล้าว่า เมื่อสายน้ำพัดมากระทบเรือที่จมไว้ไม่ถูกดินเเลต่อไปเมื่อโคลนทรายยังขังเต็มลำเรือที่จะกลายเป็นรากกันน้ำเซาะได้”

ด้านโบราณคดี พิพิธภัณฑ์ 

       ความรักด้านโบราณคดีของพระยาโบราณราชธานินทร์ เห็นได้ตั้งเเต่เป็นนักเรียนในโรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ ชอบอ่านหนังสือพระราชพงศาวดารมากจนเมื่ออกไปรับราชการที่พระนครศรีอยุธยาเป็นหลวงอนุรักษ์ภูเบศร์ ก็พยายามหาโบราณวัตถุสถานต่างๆ ตามที่มีอยู่ในพงศาวดาร เช่นเมื่อต้องการทราบเส้นทางเสด็จทัพชนช้าง ในพงศาวดารบอกเเต่ว่า ประชุมทัพที่ตำยลป่าโมก ท่านออกสำรวจจนพบว่าทัพของสมเด็จพระนเรศวรเสด็จเลียบลำน้ำสามโก้ไปถึงเมืองสุพรรณ ตลอดจนถ่ายภาพโบรารสถานวัตถุต่างๆ เเละคงจะรักการถ่ายรูป ด้วยปรากฏว่าท่านได้รับรางวัลเหรียญเงินในการประกวดภาพถ่ายในงานวัดเบญจมพบิตร เมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๙ พระยาโบราณฯเมื่อเป็นเทศาภิบาลมณฑลยังเรียนภาษาอังกฤษด้วยตนเอง ค้นคว้าเรื่องของกรุงศรีอยุธยาจากหนังสือฝรั่ง เเละนำเเขกต่างประเทศชมพระนครศรีอยุธยาได้เอง โดยไม่ต้องใช้ล่าม เจ้านายไทยที่โปรดเรื่องโบราณคดี ก็มักจะให้พระยาโบราณฯ นำเสด็จไปอยู่เป็นประจำเเละได้นำเสด็จพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อเสด็จไปประทับที่พระราชวังบางปะอิน เป็นเหตุให้ทรงพระกรุณาพระยาโบราณฯ มาตลอด เเละท่านได้เสนอเเนวทางในการอนุรักษ์โบราณสถานอีกทางหนึ่ง ท่านได้เสนอให้จัดขึ้นคือ

๑. ให้เรียกเก็บเงินจากผู้ที่เข้าไปใช้ประโยชน์ในที่ดินเป็นวัดร้าง เเต่ห้ามรื้ออิฐเป็นอันขาด

๒.ให้รวมเงินค่าเช่านั้นกับเงินกัลปนา คือ พระราชทานเอาไว้สำหรับบำรุงวัด

๓. เงินค่าเช่าที่จอดเเพ ซึ่งมักจะได้อยู่กับตัวไวยาวัจกร ให้เก็บมาอยู่ส่วนของวัด ถ้าเป็นเงินวัดร้างให้รวมเงินนี้เข้ากับเงินที่จะพระราชทานบำรุงวัดโบราณ

      พระยาโบราณฯ เป็นผู้รู้เรื่องโบราณวัตถุสถานของพระนครศรีอยุธยาอย่างลึกซึ้ง เห็นได้จากเมื่อท่านได้ออกตรวจราชการหรืออกไปสำรวจในที่ต่างๆ จะเที่ยวดูโบราณสถาน เเละตรวจดูโบราณวัตถุตามโบราณสถานร้าง ซึ่งนับเป็นคณุปการต่อมณฑลอยุธยามาก เพราะได้มีการเก็บรวบรวมโบราณวัตถุที่พบมาอยู่รวมกันที่พระราชวังจันทรเกษม เมื่อรวบรวมมากยิ่งขึ้นก็จัดขึ้นเป็นพิพิธภัณฑ์ โดยเรียกว่า “โบราณพิพิธภัณฑ์” เเละเจริญมากยิ่งขึ้นเป็น “อยุธยาพิพิธภัณฑสถาน” เป็นพิพิธภัณฑืที่จัดขึ้นอย่างทันสมัย เเละเป็นที่นิยมทั่วไปของคนทั่วไปที่เข้ามาเยี่ยมชมเเละสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพได้กล่าวถึงพิพิธภัณฑ์เเห่งนี้ไว้ด้วย ดังความว่า

“เเม้พิพิธภัณฑสถานในกรุงเทพฯ เเล้วก็ดี เเต่ยังจัดเหมือนกับเป็นคลังเก็บของ คนจะไปดูก็ยาก อยุธยาพิพิธภัณฑสถานที่พระยาโบราณฯ จัดขึ้น เป็นพิพิธภัณฑ์สมัยใหม่ จึงเป็นที่คนชอบไปดู สมเด็จพระพุทธเจ้าหลวง ก็โปรดเสด็จไปทอดพระเนตร”

       นอกจากการทำงานด้านพิพิธภัณฑ์เเละการอนุรักษ์ บูรณะโบราณสถาน  พระราชวังโบราณ ในเมืองเก่าเเล้ว พระยาโบราณฯ ยังได้เขียนหนังสือโดยรวบรวมเรื่องราวต่างๆ ของกรุงเก่าจากหลักฐาน เอกสาร พระราชพงศาวดาร เเละจากการศึกษาสังเกตของท่านตลอดจนการสำรวจพื้นที่ในเขตปกครองของมณฑลกรุงเก่า ทำให้เกิดผลงานที่เป็นประโยชน์ต่อคนรุ่นหลัง อาทิเช่น

         – คำอธิบายเเผนที่กรุงศรีอยุธยา

         – ตำนานกรุงเก่า  

         – การคัดลอกภาพจิตรกรรมฝา  ผนังวัดยม 

Advertisements
 

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
nistakuru 083 (AEC)

เรื่องน่ารู้น่าสนใจเกี่ยวกับสมาคมประชาชาติแห่ีงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยมุ่งเน้นความเข้าในเรื่อง วัฒนธรรมและสังคมเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ผ่านมุมมองคนรุ่นใหม่

YUTTASIN090

เวลาและยุคสมัยทางประวัติศาสตร์สากล และเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับเวลา และอารธรรมสำคัญ

PITCHA MINT # 119

Welcome to Rome "Italy"

nankvsmile

บุคคลสำคัญของประเทศไทยที่ได้รับรางวัลยูเนสโก

mt068

ภูมิศาสตร์ทวีปอเมริกาใต้

--NaLiz--

Geographic Phenomenon

warongkorn092

ดินแดนอาทิตย์อุทัย..

yingpew103

This WordPress.com site is the cat’s pajamas

social084

พระยาโบราณราชธานินทร์ สยามินทรภักดี พิริยะพาหะ

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

%d bloggers like this: